Wskazania Biskupa Tarnowskiego w sprawie

Wczesnej Komunii św. w Diecezji Tarnowskiej

 

l. Racje za wprowadzeniem Wczesnej Komunii świętej

Przez Wczesną Komunię św. rozumie się przygotowanie dzieci
przedszkolnych do pełnego uczestnictwa_ we Mszy świętej.
Praktyka tak rozumianej Wczesnej Komunii św. nie jest czymś nowym w
Kościele katolickim. Już w Kościele/starożytnym traktowana była jako
realizacja wezwania Chrystusowego: ./dopuście dzieciom przyjść do mnie, a nie
zabraniajcie im. Do takich, bowiem nalezy Królestwo Boże „
(Mk 10, 13-16).

Autorytatywnie nakazał ją papież sw. Pius X w dekrecie: „Quam singulari”
z dnia 8 sierpnia 1910 r. Papież oparł się na uchwale IV Soboru Laterańskiego
(1215) mówiącej o tym, że katolicy po dojściu do lat rozeznania są zobowiązani
przystąpić raz w roku, w czasie wielkanocnym do Komunii św.

Pius X podkreśla, że „wiek rozeznania tak dla spowiedzi, jak i dla Komunii
św. jest ten, w którym dziecko zaczyna używać rozumu, to jest_około siódmego
roku życia. Od tej pory rozpoczyna się obowiązek zadośćuczynienia
podwójnemu przykazaniu o spowiedzi i Komunii św.” (AAS 1910, 582).
Czytamy w „Quam singulari”: „Co się tyczy spowiedzi, to za wiek rozeznania
trzeba uważać ten wiek, w którym dziecko zdoła już odróżnić to, co uczciwe, od
tego, co jest nieuczciwe, czyli wiek, kiedy dziecko dochodzi do niejakiego
„używania” rozumu. Podobnie co do Pierwszej Komunii, uznać zależy za wiek
rozeznania ten, w którym dziecko umie odróżnić Chleb eucharystyczny od
zwykłego chleba, a to właśnie jest ów wiek, w którym dziecko osiągnęło
używanie rozumu, „(tamże). Pisze dalej św. Pius X: „nie potrzeba zatem
doskonałej znajomości prawd wiary, wystarczy, bowiem znajomość niektórych
zasadniczych prawd czyli jako taka znajomość; nie jest też potrzebne pełne
używanie rozumu, wystarczy początkowe, czyli jako takie używanie rozumu.
Wobec tego należy należy bezwarunkowo zganić odkładanie pierwszej Komunii
świętej i wyznaczanie wieku dojrzalszego do jej przyjęcia.” (tamże, s. 583) •

Za praktyką Wczesnej Komunii św. przemawiają racje teologiczne, etyczno
– moralne i wychowawcze.

Dekret „Quam singulari” podaje jedną bardzo ważną rację teologiczną, a
mianowicie, że dzieci, przez sakramentalne zbliżenie się do Jezusa Chrystusa
mają żyć Jego życiem. Kościół naucza, że Komunia św., pogłębia zjednoczenie
z Chrystusem, chroni przed grzechem, gładzi grzechy powszednie, tworzy
Kościół i buduje jedność chrześcijan. Każdy z tych owoców może  stać się
również bogactwem duszy u dzieci przedszkolnych.

Racją natury etyczno – moralnej jest to, iż dziecko nie spotkało się jeszcze
ze złem i inaczej przeżywa dzień I Komunii św., a ponadto przez Komunię św.
znajdzie na pewno obronę przed niebezpieczeństwem zepsucia moralnego.

 

Racją wychowawczą jest m.in. kształtowanie sumienia dziecka. Dzieci w
wieku przedszkolnym mają nieskażone wyczucie dobra i zła. Stąd podejmowane
wysiłki do dobrego przygotowania i odprawienia spowiedzi mogą rodzić u nich
radość płynącą z czystego sumienia. Wypływający stąd pokój wewnętrzny może
stać się na przyszłość niekiedy decydującym motywem właściwego traktowania
sakramentu pokuty. Dobrze przygotowane i odprawiane pierwsze spowiedzi św.
staną się szkołą dobrze uformowanego^ sumienia. Doświadczenie pokazuje, że
małe dziecko można nie tylko ochronić przed grzechem, ale przede wszystkim
mobilizować do praktyki cnót także w stopniu heroicznym, odpowiadającym
wiekowi dziecka. Często, bowiem małe dzieci są bardziej niż dorośli, zdolne do
duchowego trudu i wzrostu, jeśli jest on motywowany wiarą i miłością do Pana
Jezusa. Wymownym tego świadectwem są dzieci z Fatimy: bł. Franciszek i bł.
Hiacynta, a u nas bł. Karolina Kózka.

Współczesne dzieci są ponadto dojrzałe do życia eucharystycznego jeszcze
przed pójściem do szkoły. Dzieci te pragną Komunii św., dopytują się o nią
rodziców, którzy do niej przystępują i nie jest to tylko chęć naśladowania
starszych.

Ponadto przygotowanie dziecka do Wczesnej Komunii św. w rodzime przyczynia się

do ożywienia i pogłębienia w niej życia religijnego. Przygotowanie bowiem do

Wczesnej Komunii św. spoczywa w naturalny sposób na rodzicach. Staje się ono

okazją i bodźcem duchowego wzrostu także samych rodziców i zarówno ojca jak i

matki. Rodzice ci mogą tworzyć przy parafii – odrębną grupę duszpasterską

spełniającą postulat katechezy dorosłych. Rodzice tacy mogą też włączyć się w inne grupy duszpasterskie czy stowarzyszenia, aby bardziej uczestniczyć i dynamizować życie parafialne. W Kościele tarnowskim istniała praktyka Wczesnej Komunii św. Zachęcały do niej listy pasterskie biskupów Jana Stepy, Karola Pękali i Jerzego Ablewicza. Owocność tej praktyki potwierdzają liczne powołania kapłańskie w takich
parafiach jak Szczepanów czy Jodłowa, gdzie jej gorliwymi apostołami byli
księża Władysław Mędrala i Jan Starzak. Dopuszcza ją także IV Synod Diecezji
Tarnowskiej. ( por. Instrukcja o przygotowaniu dzieci do pierwszej spowiedzi i
komunii św.; nr 4).

2. Kryteria dopuszczania dzieci do Wczesnej Komunii św.

 

a) Wczesna-Komunia św. nie może być ruchem masowym. Ma ona dotyczyć
dzieci przedszkolnych, odznaczających się szczególnie na swój wiek dojrzałą
wiarą i wysokim poziomem umysłowym. Dzieci te powinny się wykazać
znajomością istotnych wiadomości religijnych, koniecznych do przystąpienia do
spowiedzi i Komunii św. Rozeznanie stanu przygotowania dzieci do przyjęcia
tych sakramentów należy do katechetów i duszpasterzy, zwłaszcza księdza
proboszcza.

b) Prośbę o dopuszczenie do przygotowania dziecka do Wczesnej Komunii
św. składają Rodzice (ojciec i matka!) na ręce proboszcza. Równocześnie
zobowiązują się oni do troski o religijne prowadzenie dziecka w okresie
przygotowania do przyjęcia przez nie Wczesnej Komunii św. oraz do opieki
duchowej nad nim po przyjęciu I Komunii św.

c) W przypadku zagrożenia życia dziecka dopuszcza się je do Wczesnej
Komunii św. po stosownym do jego możliwości przygotowaniu.

d) Katechetą przygotowującym do Wczesnej Komunii św. powinien być ks.
proboszcz; w wyjątkowych wypadkach inny kapłan, przez niego wyznaczony.

3. Zalecenia szczegółowe.

a) warunki dopuszczenia do Wczesnej Komunii św. spełniane przez
dziecko:

– dojrzała, dla wieku dziecka, wiara,

– wysoki poziom umysłowy dziecka,

– znajomość istotnych wiadomości religijnych,

– udział  w  comiesięcznej  katechezie parafialnej   i  celebracjach
liturgicznych,

– udział w katechezie przedszkolnej.

b) warunki spełniane przez rodziców:

– prośba o dopuszczenie dziecka do Wczesnej Komunii św. składana na
ręce proboszcza,

–  troska o życie religijne dziecka w okresie przed i po przyjęciu przez nie
Wczesnej Komunii św.,

– udział w cotygodniowej katechezie parafialnej

– prowadzenie katechezy domowej przygotowującej dziecko do Wczesnej
Komunii św.

– uczestnictwo w celebracjach liturgicznych przeznaczonych dla nich i ich
dzieci.

– przykładne życie religijne

– troska q pogłębienie własnego życia religijnego przez modlitwę
indywidualną i rodzinną, przez regularne przyjmowanie sakramentów,
lekturę Pisma św.

c) zadania księdza proboszcza:

– stwarza w parafii sprzyjającą atmosferę wokół Wczesnej Komunii św.

– w odpowiedzi na prośbę rodziców, organizuje katechezę parafialną dla –
nich i dla dzieci mających przystąpić do Wczesnej Komunii św.

– czuwa nad właściwym przebiegiem katechez i celebracji liturgicznych.

– w razie wątpliwości dopuszcza, bądź nie dopuszcza dziecko do Wczesnej
Komunii św*.

– organizuje przebieg spowiedzi i uroczystości Wczesnej Komunii św.

d) zadania księdza przygotowującego do Wczesnej Komunii św.

– organizuje katechezę parafialną dla rodziców dwa razy w miesiącu,

– organizuje sześć w ciągu roku sześć celebracji liturgicznych dla dzieci i
rodziców,

– dopuszcza dziecko do pierwszej spowiedzi i Komunii św.

4.   Organizacja przygotowania do Wczesnej Komunii św.

– Tematyka katechez dla dzieci dotyczyć winna podstawowych, prawd
katechizmowych. Powinna prowadzić do ośmielania/dzieci do rozmawiania o
prawach Bożych. W metodologu należy posługiwać się metodami
aktywizującymi a nie podlącymi.

– Tematy katechez dla rodziców winny dotyczyć treści związanych z
sakramentami pokuty i Eucharystii, oraz zagadanień wychowawczych.

– Celebracje liturgiczne, to uroczyście odprawiane niedzielne Msze św., w
których poprzez symbole i znaki jak: znak krzyża na czole dzieci nakreślony
przez kapłana i rodziców, zapalenie świec, poświęcenie medalików i
różańców, odnowienie przyrzeczeń chrztu, dziecko jest wprowadzane w
misterium sakramentów.

Ostatnia celebracja to krótkie nabożeństwo pokutne z pierwszą
indywidualną spowiedzią dzieci.

5. Organizacja uroczystości Wczesnej Komunii św.

Nie należy łączyć terminu Wczesnej spowiedzi i Komunii św. z terminem

I Komunii św. dzieci z klas drugich.

– Po uroczystości Wczesnej Komunii św. nie organizuje się tzw. Białego
Tygodnia. Dzieci te mogą uczestniczyć w Białym Tygodniu razem z dziećmi
klasy drugiej.

– Dziecko przystępujące do Wczesnej Komunii św. może przystąpić
uroczyście w klasie II do Komunii św. razem ze swoimi rówieśnikami,
podczas ich pierwszej Komunii św.

           Tarnów, 23 października 2005r.,
w Niedzielę zakończenia Roku Eucharystii.

                                  Bp Wiktor Skworc                                                               BISKUP TARNOWSKI

BISKUP TARNOWSKI

ZARZĄDZENIE

Mając na uwadze nauczanie IV Soboru Laterańskiego, papieża Piusa X,
dyspozycje Kodeksu Prawa Kanonicznego (zob. kań. 913 § l) oraz
postanowienia IV Synodu Diecezji Tarnowskiej (zob. Instrukcja o
przygotowaniu dzieci do Pierwszej Spowiedzi i Komunii św.)
zalecam
wprowadzanie praktyki Wczesnej Komunii w parafiach Diecezji Tarnowskiej.

Realizację niniejszej decyzji regulują Wskazania Biskupa Tarnowskiego
w sprawie Wczesnej Komunii św. w Diecezji Tarnowskiej,
które stanowią
integralna część  niniejszego zarządzenia.

Podejmowaniu dzieła Wczesnej Komunii w parafiach błogosławię!

Tarnów, 23 października 2005r.,

w Niedzielę zakończenia Roku Eucharystii.

L.dz.: OH.III-4/11/05

CELEBRACJE –  WCZESNA   KOMUNIA   ŚWIETA    w  PARAFII   MYSTKÓW

Dzieci z rodzicami lub z cała rodziną

Zapisy w miesiącu w czerwcu –  Podpisanie zgody i zobowiązania.

Krzyż  –   Pierwsza celebracja wrzesień  ( Najlepiej  Podwyższenie Krzyża )

Procesja na wejście

przynosimy krzyże w procesji  (wszystkie dzieci Ida przed ministrantami i kapłanem)

dzieci razem z rodzicami w pierwszych ławkach

wyznanie wiary

podnosimy krzyże

kapłan i rodzice robią znak krzyża na czole dziecka

Przed błogosławieństwem

adoracja krzyża przez ucałowanie

aklamacje  Kłaniamy Ci…  i uklękniecie, chwila milczenia

ucałowanie na klęcząco

wskazówki dla rodziców – zobowiązania o przygotowaniu

Matka  –   Druga celebracja   –  październik   (Matki Bożej Różańcowej)

Procesja na wejście

przynosimy w procesji  różańce ( kładziemy przed Obrazem Matki Bożej Mystkowskiej)

dzieci razem z rodzicami w pierwszych ławkach

Po kazaniu

Ofiarowanie dziecka w opiekę Matce Bożej

poświecenie  różańscy

odmówienie 1 –go dziesiątka

wskazówki dla rodziców – zobowiązania o przygotowaniu

Chrzest Święty  –  trzecia celebracja   (Uroczyste przeżycie rocznicy Chrztu Św. )  listopad

Dzieci przynoszą pamiątki chrztu Świętego – jeżeli to możliwe to zapraszamy chrzestnych

Dzieci razem z rodzicami i chrzestnymi w pierwszych ławkach

Po kazaniu

Odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych i odmówienie litanii tylko do patronów  dzieci.

Procesja do chrzcielnicy

adoracja chrzcielnicy: ucałowanie i przeżegnanie woda poświeconą

Przed błogosławieństwem

dziękczynienie  rodzicom i chrzestnym   ( laurka lub kwiatek dla rodziców, list do chrzestnych )

wskazówki dla rodziców – zobowiązania o przygotowaniu

5.       Brama do Kościoła  – czwarta celebracja  –  Kościół,  Patron Anioł stróż (imieniny nie urodziny)  grudzień

Jeżeli pogoda pozwala to idziemy w procesji przez Bramę Kościoła

( zatrzymujemy się przy bramie na komentarz)

dzieci razem z rodzicami w pierwszych ławkach

Po kazaniu

Mo0dlitwa do patrona Parafii i do Anioła Stróżą

Przed błogosławieństwem

Poznać życiorysy patronów

Litania do patronów każdego dziecka

wskazówki dla rodziców – zobowiązania o przygotowaniu

Światło   Chrystusa  –  piata celebracja     styczeń

Przynosimy świece od chrztu Świętego

Procesja na wejście

Wchodzimy procesyjnie  z paschałem  w procesji Ida dzieci  ( paschał  niesie ojciec lub lektor)

dzieci razem z rodzicami w pierwszych ławkach

Po kazaniu

dzieci  zapałają świece od S. Chrztu Świętego

aklamacja  3 x   „Światło Chrystusa”

odnowienie przyrzeczeń Chrztu Świętego

Przed błogosławieństwem

Poświecenie świec

wskazówki dla rodziców – zobowiązania o przygotowaniu

Czyste serce  –  szósta celebracja   –  luty

Procesja na wejście

Dzieci przynoszą w procesji białe alby

dzieci razem z rodzicami w pierwszych ławkach

Po kazaniu

Poświecenie białych szat do wczesnej Komunii Świętej.

Odmówienie modlitwy nad biała szata ze Chrztu Świętego

Przed błogosławieństwem

Gdy dusza-serce się zabrudzi to trzeba obmyć w S. Pokuty

wskazówki dla rodziców – zobowiązania o przygotowaniu

7.   Wczesna  spowiedź         siódma  celebracja      marzec

. wystawienie Najświętszego Sakramentu

.  nabożeństwo pokutne

.  przeproszenie rodziców

– indywidualna spowiedź

– dziękczynienie za Sakrament Pokuty

8.      Wczesna Komunia Święta  –   Ósma celebracja     kwiecień

niedziela wielkanocna  lub Wielki Czwartek

Dzieci z rodzina (z chrzestnymi jak to możliwe)

Dziękczynienie  –   dziewiąta celebracja

Uroczystość  Miłosierdzia Bożego    lub później

Procesja na wejście  z dziećmi w albach

liturgia  rodziców

Po kazaniu

Procesja z darami  – dzieci podchodzą z darami

dary ofiarne   (dobre uczynki i postanowienia)

Po błogosławieństwie

Komentarz  o jedności i miłosierdziu

rozdanie eulogii  – chlebki poświecone

Biały Tydzień  z Kl II  pierwszokomunijną

 

KATECHEZY  DLA  DZIECI  WCZESNOKOMUNIJNYCH

dla dzieci wczesno komunijnych

I –sze  Spotkanie    wrzesień

1.    Temat:  P. Bóg Stwarza Świat i człowieka

Czyni go swoim świętym dzieckiem

Kocha Go daje mu dom-świat

2.    Temat:  P. Bóg stwarza Aniołów

Daje aniołów stróżów

Bunt Aniołów  – nieposłuszeństwo – szatani

II – gie   spotkanie     –   październik

1.    Temat:   Grzech pierworodny – nieposłuszeństwo

Utrata Boga nieba, dzięcięctwa życia Bożego  …

Przechodzi na wszystkich ludzi oprócz Maryi

Gdzie to spisane – BIBLIA

2.    Temat:  Sakrament Chrztu Świętego

Co gładzi a co daje

Przyjmuje mnie do rodziny Bożej – Kościoła

III – cie   spotkanie  –    październik

1.    Temat:  P. Bóg  daje przykazania

Nakazuje zachować

Sa znakiem posłuszeństwa i miłości

2.    Temat:  Kiedy człowiek popełnia grzech

Brudzi serce-dusze, słucha szatana

P. Bogu zadaje smutek

IV –te  Spotkanie     –   pazdziernik

1.    Temat:  P. Bóg  daje nam P. Jezusa jako wybawiciela

Przychodzi przez Maryje

Kto to jest  ta Maryja

2.    Temat:   P. Bóg walczy o  niebo dla człowieka

Daje Sakrament Pokuty i inne  – obmywa dusze

Zachwyca się po spowiedzi człowiekiem (całe niebo)

V –te  Spotkanie   –    Listopad

1.    Temat:  Przypowieść  o Synu Marnotrawnym – Ojciec

Pięć warunków do spowiedzi

Pan Jezus kocha dzieci

2.    Temat:  Rachunek  sumienia

Modlitwa i  liczenie

VI –sze  Spotkanie    Listopad

3.    Temat:  Żal za grzechy

Ból płacz  –  a potem powrót

Postanowienie poprawy

4.    Temat:  P. Bóg stwarza Aniołów

Daje aniołów stróżów

Bunt Aniołów  – nieposłuszeństwo – szatani

VII – gie   spotkanie     –   Grudzień

3.    Temat:   Szczera spowiedź

Nie wolno kłamać a księdza obowiązuje tajemnica

Z czyich grzechów się spowiadać

4.    Temat:   Jak poprawić zła spowiedź

Jak zapomnę grzech

Zadośćuczynienie i pokuta

VIII – cie   spotkanie  –    styczeń

3.    Temat:  Ostatnia Wieczerza  – i przemiana

Pokarm dal duszy

Kto teraz przemienia

4.    Temat:  Msza Święta

Po co Msza Święta

Najświętszy Sakrament – kto obecny

IX –te  Spotkanie     –   Luty

1.    Temat:  Komunia Święta

Kto może przyjmować

Post Eucharystyczny

2.    Temat:   Dziękczynienie po komunii Świętej

Jak to robić

Biały tydzień i  i piątki

X –te  Spotkanie   –    Luty

1.    Temat:  Komunia Święta

Kto może przyjmować

Post Eucharystyczny

2.    Temat:   Dziękczynienie po komunii Świętej

Jak to robić

XI –te  Spotkanie   –   Marzec

1.    Temat:  Ćwiczenia przy konfesjonale

Utrwalenie  zdobytych wiadomości w praktyce

2.    Temat:   Najświętszy Sakrament – cześć – lampka – nawiedzenie

Jak przyjmować Komunie Świętą

XII –te  Spotkanie   –   Marzec

Nabożeństwo pokutne – spowiedź d

 

DEKRET ŚW. KONGREGACJI DLA SPRAW SAKRAMENTÓW ŚWIĘTYCH”QUAM SINGULARI”
z 8 sierpnia 1910 o wczesnym dopuszczeniu dzieci do Pierwszej Komunii Świętej(AAS 2 (1910) 577-583; tekst polski – Eucharystia w wypowiedziach Papieży i innych dokumentach Stolicy Apostolskiej XX w., zebrał ks. R. Rak, KOW „VERITAS” London 1987, s. 37-44).
Ewangelie święte świadczą wyraźnie, że Chrystus Pan, przebywając na ziemi, szczególną miłością darzył dzieci. Rozkoszą Jego było znajdować się wśród dzieci, lubił wkładać na nie ręce, brał je w objęcia i błogosławił im. A kiedy uczniowie odsuwali dzieci od Niego, oburzał się i surowo ich ganił, mówiąc: „Pozwólcie dzieciom przychodzić do mnie, a nie zabraniajcie im. Do takich bowiem należy Królestwo Boże” (Mk 10, 13-16). Chrystus Pan wysoko cenił sobie niewinność dzieci i czystość ich duszy. Dobitnie to okazał, kiedy, przywoławszy jedno z dzieci, rzekł do uczniów: „Zaprawdę powiadam wam, jeśli się nie odmienicie i nie staniecie się jak dzieci, nie wnijdziecie do Królestwa niebieskiego. Kto tedy uniży się, jak to dziecko, ten jest największy w Królestwie niebieskim. A ktoby przyjął jedno takie dziecko w imię moje, mnie przyjmuje” (Mt 18, 3-5).Pamiętając o tym. Kościół katolicki od samego początku starał się zbliżać dzieci do Chrystusa przez eucharystyczną Komunię świętą i udzielał im jej nawet w wieku niemowlęcym. Dawano Komunię świętą już przy Chrzcie świętym, jak o tym świadczą przepisy prawie wszystkich ksiąg obrzędowych aż do wieku trzynastego. Tu i ówdzie trzymano się tego zwyczaju jeszcze dłużej, u Greków zaś i na Wschodzie trwa on dotychczas. Żeby zaś zapobiec niebezpieczeństwu wyplucia konsekrowanego Chleba przez dzieci, a zwłaszcza przez niemowlęta, od dawna wszedł zwyczaj podawania im Eucharystii tylko pod postacią wina. Ale nie tylko przy Chrzcie św. zasilano dzieci pokarmem niebieskim. Czyniono to i później dosyć często. W niektórych np. kościołach podawano Eucharystię dzieciom zaraz po duchowieństwie albo też dostawały im się pozostałości świętych postaci po komunii dorosłych. W Kościele łacińskim zwyczaj ten wyszedł potem z użycia. Dzieci dopuszczano do Stołu Pańskiego dopiero wtedy, kiedy większe przebłyski rozumu dawały im jako taką znajomość Dostojnego Sakramentu. Nowa dyscyplina kościelna, przyjęta już poprzednio przez niektóre synody krajowe, otrzymała uroczyste potwierdzenie w 1215 r. na powszechnym soborze Lateraneńskim IV w słynnym kanonie 21, który nakazuje wszystkim wiernym, po dojściu do używania rozumu, spowiedź i Komunię świętą. „Każdy obojga płci wiemy, – są to słowa Soboru – skoro tylko dojdzie do lat rozeznania, powinien przynajmniej raz na rok przed własnym kapłanem wyspowiadać się wiernie ze wszystkich swoich grzechów i wedle sil wypełnić nadaną sobie pokutę, oraz winien przyjąć nabożnie przynajmniej na Wielkanoc sakrament Eucharystii chyba, że za poradą własnego kapłana dla jakiejś słusznej przyczyny będzie uważał, iż powinien wstrzymać się przez pewien czas od jego przyjęcia”. Sobór Trydencki 1, nie znosząc bynajmniej dawnego zwyczaju udzielania Eucharystii dzieciom przed dojściem ich do używania rozumu, zatwierdził dekret lateraneński, oraz potępił jego przeciwników: „Jeżeliby kto twierdził, że wszyscy bez wyjątku wierni obojga płci, po dojściu do lat rozeznania, nie mają obowiązku przyjęcia Komunii św. przynajmniej na Wielkanoc, według przykazania świętej matki Kościoła, niech będzie wyklęty” 2. zatem, na mocy przytoczonego powyżej i obowiązującego dotychczas dekretu lateraneńskiego, wierni Chrystusowi, skoro tylko dojdą do lat rozeznania, obowiązani są przystąpić przynajmniej raz na rok do sakramentów Pokuty i Eucharystii. Ale z biegiem czasu wkradło się niemało błędów i godnych pożałowania nadużyć w sprawie określania wieku używania rozumu, czyli wieku rozeznania. Wielu sądziło, że należy opierać się na innym wieku rozeznania, gdy chodzi o przystąpienie do sakramentu Pokuty, inny zaś wiek przyjmować, kiedy chodzi o pierwszą Komunię świętą. Twierdzili więc, iż co do Pokuty powinno się za wiek rozeznania uważać ten okres życia, w którym dziecko zdolne jest rozróżniać między dobrem i złem, mogąc więc zgrzeszyć, do Komunii świętej zaś wymagali wieku starszego, takiego mianowicie, w którym dziecko posiada już pełniejszą znajomość prawd wiary i dojrzalsze przygotowania umysłowe.
W ten sposób, zależnie od miejscowych zwyczajów lub od zapatrywań ludzkich, uważano za wiek odpowiedni do pierwszej Komunii świętej bądź lata od dziesięciu do dwunastu, bądź też lat czternaście albo i więcej. Przed tym okresem nie dopuszczano dzieci i młodzieży do Stołu Pańskiego. Ta praktyka, która pod pozorem obrony czci Najświętszego Sakramentu odsuwa w rzeczywistości od niego wiernych, spowodowała wiele złego. Dzieci bowiem oderwane w niewinności swego wieku od miłości Chrystusowej, nie odżywiały się sokami życia wewnętrznego. Wskutek tego młodzież, pozbawiona tak potężnej pomocy i straciwszy swoją niewinność wśród wielu zasadzek, pogrążała się w nałogi, zanim skosztowała świętych Tajemnic. Chociażby się nawet poprzedzało pierwszą Komunię świętą staranniejszym wykształceniem dzieci w religii i dzięki temu umożliwiało im dokładniejszą spowiedź, to jakiż z tego pożytek? Po pierwsze nie wszędzie tak się to dzieje, a potem, nigdy się już nie zdoła naprawić bolesnej utraty niewinności dziecięcej. A można by było jej zapewne zapobiec, gdyby dzieci posilały się Eucharystią od najwcześniejszych lat. Nie mniej nagannym jest zwyczaj, to i ówdzie praktykowany, że od sakramentalnej spowiedzi odsuwa się dzieci, które nie przystąpiły jeszcze do Stołu eucharystycznego, albo też spowiada się je, ale bez rozgrzeszenia. Skutkiem tego dzieci te uwikłane może w ciężkie grzechy, długo w nich pozostają, z wielkim oczywiście dla siebie niebezpieczeństwem. Najgorsze jednak jest to, że w niektórych miejscach nie wzmacnia się dzieci, które jeszcze nie były w Komunii świętej, nawet na łożu śmierci świętym Wiatykiem, a w razie ich śmierci chowa się jako niemowlęta. Skutkiem tego pozbawia się je odpowiednich modlitw i pomocy Kościoła. Takie szkody wyrządzają dzieciom ci, co nazbyt uporczywie domagają się jakichś nadzwyczajnych przygotowań do pierwszej Komunii świętej. Chyba nie zdają sobie sprawy, że te wszystkie przesadne ostrożności wypłynęły z nauki jansenistów, którzy twierdzą, że Najświętsza Eucharystia jest nagrodą, nie zaś lekarstwem na ułomność ludzką. Innego zaiste zapatrywania był Sobór Trydencki. Uczy on, że Eucharystia jest właśnie „lekarstwem, które ma nas uwolnić od codziennych przeciwieństw i ustrzec od grzechów śmiertelnych” 3.Naukę tę jeszcze dobitniej wyraziła niedawno święta Kongregacja Soboru w dekrecie z dnia 26 grudnia 1905 roku, umożliwiając codzienną Komunię świętą wszystkim, zarówno dorosłym, jak i dzieciom, pod dwoma tylko warunkami, a mianowicie, by byli w stanie łaski i by posiadali dobre usposobienie woli.Doprawdy, niepodobna dopatrzyć się rozumnej przyczyny, dla której teraz ma się od dzieci wymagać nadzwyczajnych jakichś przygotowań do pierwszej Komunii świętej, skoro dawniej ssącym niemowlętom dawano pozostałości świętych postaci. Wszak dzieci te znajdują się w szczęśliwszym stanie pierwotnej czystości i niewinności; a wobec tylu w obecnych czasach zasadzek i niebezpieczeństw, potrzeba im bardzo owego pokarmu mistycznego. Napiętnowane powyżej nadużycia pochodzą stąd, że ci, którzy wyznaczali inny wiek rozeznania dla sakramentu Pokuty, a inny dla Eucharystii, błędnie i niedokładnie określili właściwe pojęcie wieku rozeznania. A przecież Sobór Lateraneński, nakładając na wiernych łączny obowiązek co do spowiedzi i Komunii świętej, dla obu tych sakramentów wymaga tego samego wieku.  Co się więc tyczy spowiedzi, to za wiek rozeznania trzeba uważać ten wiek, w którym dziecko zdoła już odróżnić to, co uczciwe, od tego, co jest nieuczciwe, czyli wiek, kiedy dziecko dochodzi do jako takiego używania rozumu. Podobnie co do pierwszej Komunii, należy uznać za wiek rozeznania ten, w którym dziecko umie odróżnić Chleb eucharystyczny od zwykłego chleba, a to właśnie jest ów wiek, w którym dziecko osiągnęło używanie rozumu.  Nie inaczej rozumieli to zagadnienie najwybitniejsi interpretatorzy Soboru Lateraneńskiego i ci, którzy żyli w owym czasie. Z dziejów Kościoła bowiem wiadomo, że począwszy od XIII wieku, a więc wkrótce po Soborze Lateraneńskim, liczne synody oraz biskupi w zarządzeniach swoich dopuszczali siedmioletnie dzieci do pierwszej Komunii świętej. Nadto mamy pod tym względem świadka niezwykłej powagi, bo samego świętego Doktora z Akwinu, który tak pisze: „Kiedy dzieci zaczynają już okazywać takie używanie rozumu, że mają już odpowiedni kult do sakramentu Eucharystii, wtedy można im tego sakramentu udzielić” 4. Ledesma tak to wyjaśnia: „Twierdzę zgodnie ze wszystkimi, iż Eucharystii należy udzielać wszystkim używającym rozumu, chociażby nawet to czy inne dziecko niejasno jeszcze wiedziało, co czyni” 5.To samo zdanie św. Tomasza z Akwinu wykłada Velasquez tymi słowy: „Skoro dziecko raz doszło do używania rozumu, wówczas natychmiast podlega obowiązkowi prawa Bożego, iż Kościół nie może go wcale od tego zwolnić” 6. Podobnie uczył św. Antoni pisząc: „Kiedy dziecko zdolne jest do złego, czyli może zgrzeszyć śmiertelnie, jest też zarazem obowiązane do zachowania przykazania o spowiedzi, a zatem i do przykazania co do Komunii świętej” 7.Sobór Trydencki skłania się do podobnego wniosku. Zaznaczywszy bowiem, że dzieci, pozbawione używania rozumu, nie są wcale obowiązane do sakramentalnej Komunii eucharystycznej, jako wyłączną tego przyczynę podaje to, iż dzieci takie nie mogą grzeszyć. „W tym bowiem wieku – są to słowa Soboru – dzieci nie mogą utracić otrzymanej łaski dziecięctwa Bożego” 8.
Z tych słów wynika jasno właściwa myśl Soboru, iż Komunia święta obowiązuje dzieci, a potrzebna im jest wtedy zwłaszcza, kiedy mogą przez grzech łaskę tę utracić.  Zgodne są z tym stanowiskiem uchwały Synodu Rzymskiego, odbytego za papieża Benedykta XIII. Synod ten poucza, iż obowiązek przyjmowania Eucharystii powstaje wówczas, gdy „chłopcy i dziewczęta dojdą do wieku rozeznania, to znaczy do tego wieku, kiedy pokarm sakramentalny, czyli prawdziwe Ciało Jezusa Chrystusa, mogą odróżnić od zwyczajnego ziemskiego chleba i kiedy umie j ą przy stąpić do Stołu Pańskiego z należną pobożnością i uszanowaniem” 9.  Katechizm zaś Rzymski tak się wyraża: „W jakim wieku należy podać dzieciom święte Tajemnice? Tego nikt ustalić nie może lepiej od rodziców dziecka i kapłana, któremu dzieci wyznają swe grzechy. Do nich bowiem należy znajomość i osąd, czy dzieci zdobyły już jaką taką znajomość tego przedziwnego Sakramentu i czy odczuwają pragnienie przyjęcia go” 10.Te wszystkie dowody stwierdzają, że wiekiem rozeznania dotyczącym pierwszej Komunii świętej jest wiek, gdy dziecko umie odróżnić Chleb eucharystyczny od zwykłego chleba ziemskiego tak, iż może pobożnie przystąpić do Ołtarza. Nie potrzeba zatem doskonałej znajomości prawd wiary, wystarczy bowiem znajomość niektórych zasadniczych prawd, czyli jako taka znajomość; nie jest też potrzebne pełne używanie rozumu, wystarczy początkowe, czyli jako takie używanie rozumu. Wobec tego należy bezwarunkowo zganić odkładanie pierwszej Komunii świętej i wyznaczanie wieku dojrzalszego do jej przyjęcia. Stolica Apostolska nie raz już to potępiła.  tak, świętej pamięci papież Pius IX w liście kardynała Antonellego do biskupów francuskich z dnia 12 marca 1866 r. surowo zganił rozpowszechnioną w niektórych diecezjach praktykę odkładania pierwszej Komunii świętej aż do wieku dojrzalszego, a zwłaszcza do lat z góry określonych. Podobnie przedtem jeszcze, dnia 15 marca 1851 r. św. Kongregacja Soboru odrzuciła uchwałę Synodu krajowego w Rouen, zabraniającą przystępować dzieciom do Komunii świętej przed dwunastym rokiem życia. Tak samo postąpiła św. Kongregacja Sakramentów dnia 25 marca 1910 r. w sprawie dotyczącej Argentyny. Kiedy nadeszło stamtąd zapytanie, czy do Komunii świętej należy dopuszczać dzieci dwunastoletnie, czy też czternastoletnie, Kongregacja odpowiedziała: „Należy dopuszczać do Stołu Pańskiego chłopców i dziewczynki, skoro tylko dojdą do lat rozeznania, czyli do używania rozumu”. Zważywszy to wszystko dokładnie, święta Kongregacja Sakramentów na walnym zebraniu odbytym 15 lipca 1910 r., aby zupełnie usunąć resztki nadużyć i by dzieci, zbliżywszy się do Jezusa Chrystusa, już w swym wieku najwcześniejszym żyły Jego życiem i znajdowały w Nim obronę przed niebezpieczeństwami zepsucia, uważała za wskazane wydać następujące i wszędzie obowiązujące przepisy co do pierwszej Komunii świętej dzieci: 1. Wiekiem rozeznania tak co do spowiedzi jak i co do Komunii jest wiek, w którym dziecko zaczyna rozumować, czyli mniej więcej rok siódmy, niekiedy nieco później, niekiedy nawet wcześniej. Od tego czasu zaczyna obowiązywać dziecko przykazanie dotyczące spowiedzi i Komunii świętej. 2. Do pierwszej spowiedzi i do pierwszej Komunii świętej nie jest konieczna pełna i doskonała znajomość nauki chrześcijańskiej. Dziecko powinno wyuczyć się całego katechizmu stopniowo, odpowiednio do swej pojętności. 3. Znajomość zasad religii, potrzebna dziecku do odpowiedniego przygotowania się do pierwszej Komunii świętej ma być taka, by dziecko stosownie do swego rozwoju umysłowego przyswoiło sobie prawdy t wiary konieczne do zbawienia i, odróżniając Chleb eucharystyczny od zwykłego i ziemskiego chleba, mogło przystąpić do Najświętszej Eucharystii z pobożnością, na jaką je w jego wieku stać. . Troska o to, by dziecko wypełniło ciążący na nim obowiązek, dotyczący przykazania o spowiedzi i Komunii, spada głównie na jego opiekunów, a więc na rodziców, na spowiednika, na nauczyciela i na proboszcza. Do rodziców zaś i ich zastępców oraz do spowiednika należy, według Katechizmu Rzymskiego, dopuszczanie dziecka do pierwszej Komunii świętej. 5. Raz lub więcej razy w roku niech proboszczowie zapowiedzą i urządzą generalną Komunię dzieci i dopuszczą do niej nie tylko te dzieci, które dopiero pierwszy raz komunikują, lecz także i te, które tak było wyżej powiedziane, za zgodą rodziców lub spowiednika, już przedtem po raz pierwszy przystąpiły do Stołu Pańskiego. Jedne i drugie dzieci należy wpierw przez parę dni pouczyć i przygotować. 6. Sprawujący opiekę nad dziećmi powinni dołożyć wszelkich starań, by dzieci po pierwszej Komunii świętej przystępowały do Stołu Pańskiego częściej, a nawet, o ile to jest możliwe, codziennie, jak tego pragnie Jezus Chrystus i Kościół święty. Matka nasza i by przystępowały z taką pobożnością, na jaką dzieci w ich wieku stać. Ci też opiekunowie powinni nadto pamiętać o nader poważnym obowiązku czuwania nad tym, aby dzieci, które przyjęły pierwszą Komunię świętą, uczęszczały potem w dalszym ciągu na publiczną naukę religii. Jeżeli zaś nie jest to możliwe, niech w inny sposób udostępnią dzieciom gruntowniejszą naukę religii. 7. Stanowczo należy potępić zwyczaj niedopuszczania do spowiedzi dzieci, które doszły już do używania rozumu lub spowiadania ich, ale bez rozgrzeszenia. Biskupi winni dołożyć starań, a nawet użyć środków. 8. Z oburzeniem napiętnować trzeba nadużycie, że dzieci, które doszły do używania rozumu, nie zaopatruje się w niebezpieczeństwie śmierci świętym Wiatykiem i Ostatnim Namaszczeniem. Biskupi powinni wystąpić z całą surowością przeciwko tym, którzy takiego zwyczaju wyzbyć się nie chcą. Powyższą uchwałę Kardynałów, należących do tej świętej Kongregacji, Ojciec święty Pius X na posłuchaniu dnia 7 tego miesiąca w całości zatwierdził i kazał dekret niniejszy wydać i ogłosić. Nadto polecił wszystkim Biskupom, żeby tenże dekret podali do wiadomości nie tylko proboszczom i w ogóle duchowieństwu, lecz także wiernym, i zarządził, aby corocznie w okresie spowiedzi wielkanocnej odczytywano go wiernym w języku ojczystym. Biskupi zaś, zdając co pięć lat relacje o stanie swych diecezji, powinni zawiadomić Stolicę świętą także o wykonywaniu tego dekretu.
Bez względu na przeciwne zarządzenia gdziekolwiek wydane lub obowiązujące.
Dan w Rzymie, z Pałacu tejże świętej Kongregacji Sakramentów, dnia 7 miesiąca sierpnia 1910 roku.

Strona www.mystkow.diecezja.tarnow.pl korzysta z plików cookie. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce lub konfiguracji usługi.
OK, zgadzam się
x